Motywacja chorego
Slowo lekarza dziala jak srodek materialny. «Slowo dla czlowieka — taki sam realny bodziec, jak i wszystkie inne, i dlatego moze wywolywac wszystko owe reakcje organizmu, jak i na jakikolwiek realny bodziec» (I.P. Pawlow). Slowo leczy i tym efektywny, czym znaczny osoba lekarza. Bernard Szou mowil, ze «jest 50 sposobow powiedziec slowo «ta i 50 sposobow — slowo «нет*. Jednak nalezy pamietac i o owe, ze «slowo rani szybszym, anizeli leczy» (Goethe). Zaklocenia zasady indywidualistycznego podejscia do chorych (inwalidom) bez uwzglednienia ich psychologicznej podobizny, zwlaszcza неосторож-нос slowo, ton podobne do tego, moga byc zrodlem tak zwanych ятрогенных chorob, czyli chorob «urodzonych lekarzem». Slowa moga sprawic urazu czlowiekowi i wywolac chorobe, i slowa moga wyleczyc chorego. To zdanie zwlaszcza dobrze wyrazona w чеховском opowiesci «Wilk».
Panajew w swoich literackich wspomnieniach naprowadza nastepny historyczny wypadek. Znany lekarz Spass'kyj powracal od umierajacego Puszkina. Chory, do ktorego on potem przyjechal, byl w bardzo ciezkim stanie. On spytal lekarza: «Powiedzcie mi, czy jest jakakolwiek nadzieja, doktor? Czy moge wydobrzec?» «Zaden», — odpowiedzial Spass'kyj. — «I co ze takie!» — «Wszyscy umieraja, ksiadz. Oto i Puszkin umiera. Slyszycie? Puszkin! Tak juz nam z wami mozna umierac». Chory z jekem opuscil glowe na poduszke i umarl prawie do jednej godziny z Puszkinem.
Inny przyklad. «Z idzie do doktora, — opisuje Czechow wypadek, wziety z medycznej praktyki, — ow osluchuje, znajduje wada serca. Z szorstko zmienia sposob zycia, mowi tylko o chorobe, cale miasto zna, ze u jego wada serca... on nie zeni sie, rezygnuje od amatorskich spektakli, nie pije, chodzi cicho, zipiac. Po roku jedenastu czasow jedzie do Moskwy, wyrusza do profesora. Ten znajduje absolutnie zdrowe serce. Z рад, ale wrocic do normalnego zycia juz nie moze, bo klasc sie z kurami i cicho chodzic on oswoil sie, i nie mowic o chorobe jemu juz nudno.
