Cztery kategorie zycia
Jeszcze wiecej 2000 lat temu wielki lekarz Hipokrates podkreslal role zdrowego sposobu zycia dla uprzedzenia chorob. W to pojecie on wlaczal: dotrzymanie diety odpowiednio zrosne, porie rocku, konstytucje, przechadzki, kapieli, gimnastyczne cwiczenia.
Filozof Sokrates, ze zyl w V w. do naszej ery, uwazal, ze zrozumiane zycie prowadzi do duchowego i fizycznego zdrowia, harmonii wewnetrznych sil i zewnetrznej dzialalnosci, do etycznego zadowolenia swoim zachowaniem. Wiedza sama siebie, jego zdaniem, jest wyzsza ludzka godnoscia i dobrem. Po to, zeby byc zdrowym, nalezy miec duza sile woli, nie dogadzac прихотям i checiom wlasnego ciala. Jeszcze starozytny filozof Seneka pisal z tego powodu: «Dogadzajcie cialu tylko tyle, ile trzeba dla podtrzymania jego twierdzy, i taki sposob zycia uwazajcie za zdrowy jedynie i leczniczy, trzymacie cialo w srogosci». Z historii wiadomo, ze czlowieka niez rzadka gubily przesady — przejadanie sie, przemeczenie w pracy, plciowa воздержанность, zazywanie podniecajacych srodkow w duzych dawkach. Zdrowie — to zdrowy sposob zycia, zatwierdzenie ktorego nieodlacznie od walki z szkodliwymi przyzwyczajeniami. «Sposob zycia — pewny, historycznie uwarunkowany facet, wyglad energicznosci albo pewny sposob dzialalnosci w materialnych i niematerialnych (duchowa) zakresach energicznosci ludzi» (Ju.p. Lisycyn).
Uogolniajac szereg klasyfikacji, Ju.p. Lisycyn wlacza do sposobu zycia cztery kategorie: «... ekonomiczna — «poziom zycia», socjologiczna — «jakosc zycia», socjalny-psychologiczna — «styl zycia» i spoleczno-ekonomiczna — «ustroj zycia».
Przy innych rownych pierwszych dwoch kategoriach (ekonomiczna i socjologiczna) zdrowie ludzi zalezy rowniez od stylu i ustroju zycia, ktore w duzej mierze sa uwarunkowane historycznymi tradycjami, przymocowanymi w swiadomosci ludzi, ze okresla ich zachowanie. Tysiace pokolen naszych przodkow zyly w ciasnym kontakcie z przyroda, zyly i pracowaly синхронно przyrodniczym rytmom. Wstawaly z poranna i zasypialy z nieszporami zorza. Kazda pora rocku miala swoj pracujacy humor, swoj rytm zycia. Teraz ze ludzie zyja w rytmie wytworczego cyklu, rownie w dowolnym czasie lata.
Glowne zakresy, gdzie zrealizuje sie sposob zycia czlowieka:
— praca, jego organizacja, formy zadowolenia materialnych i kulturalnych potrzeb;
— byt, jak zakres obslugi i jak caloksztalt obyczaji, tradycji, norm internaty, ktore sa charakterystyczne dla zycia poza produkcja, w wolny czas;
— formy uczestnictwa ludzi a politycznemu i spolecznemu zyciu;
— elementy, ze stosuja do spolecznej swiadomosci, moralnosci, sa moralny-etyczne, psychologiczne i общекультурные.
Odporne zdrowie osiaga sie dotrzymaniem zasad zdrowego, rozumnego zycia, ze zabezpiecza wreszcie aktywna dlugoletniosc. W pojecie «Zdrowy sposob zycia» wchodza: racjonalny rezim pracy, odpoczynku i odzywiania, aktywny odpoczynek, pelnowartosciowy sen, zakalec organizmu, rezolutna walka z szkodliwymi przyzwyczajeniami.
