Dzialanie zewnetrznego srodowiska
Najprawdopodobniej, ze zachowania srodowiska upadaja na organizmy z genetycznie przymocowanymi potencjalnymi rytmicznymi wlasciwosciami.
Sa mozliwe nastepne sytuacje zmiany biorytmow w organizmie wskutek dzialania czynnikow zewnetrznego srodowiska:
—jesli biorytmy organizmu w warunkach srodowiskowych синхронны zewnetrznym cyklom, to korzystnie dla organizmu. Zwykle ta sytuacja powstaje przy jednostajnych zewnetrznych zachowaniach. Poza watpliwoscia, ze te biorytmy, po pierwsze, wrodzonego trybu (dziedziczny czynnik) i, po drugie, oni sa nabytymi. Wszystkie zywe organizmy w trakcie ewolucji i indywidualistycznego zycia przystosowuja sie do umow istnienia. Kto tego nie robi, ow ginie. W tym sens przyrodniczego doboru. Zbieg w ciagu doby pewnych biologicznych procesow z odpowiednimi zmianami w srodowisku przyrodniczym — jeden z przejawow glebokiej jednosci organizmow z umowami istnienia;
—sytuacja, kiedy jest potrzebny czas dla wyrabiania biologicznych rytmow, odpowiednich rytmice zewnetrznych zachowan, ze zmienila sie. Wlasnie ten czasowy czynnik przy niezbyt intensywnych i gwaltownych zachowaniach zewnetrznego srodowiska daje mozliwosc adaptowac sie do srodowiska istnienia. Czas jest potrzebny organizmowi dla przebudowy swoich kompensatorow mozliwosci;
—jesli zmiana rezimu pracy i odpoczynku, klimatycznej i sezonowej
wahan zewnetrznych zachowan odbywa sie czesto albo znienacka zmienia sie zewnetrzne srodowisko, moze zaistniec stan wewnetrznego де-синхропоза, subiektywnie nader uciazliwe i nawet przejsciowe do patologicznego stanu. I to zrozumiale, poniewaz narusza sie synchronizacja rytmu zewnetrznego srodowiska i dobowego rytmu funkcji organizmu, rozwija sie niewywazenie zewnetrznych i wewnetrznych synchronizatorow — czujnikow czasu.
Przyklady:
—liczba wrzodowych chorych i hipertonikow powyzej wsrod owych, ze pracuja na zmiane, anizeli w kontrolnej grupie;
—chorobliwe stany u zalog wspolczesnego lotnictwa, kiedy pas ogromnej szybkosci samoloty przecinaja szybko kilku stref czasowych. Na przyklad, w USA трансконтинентальный lot ogarnia 4 wartownikow paska, transoceaniczny — 5 i bardziej. Wiec, czlowiek przez krotki czas trafia do umow, ze roznia sie po cyklu dnia i nocy. Zmienia sie i fizjologiczny cykl «dzien-noc», do ktorego organizm przystosowal sie.
Nalezy znac, ze wszystkie organizmy, i zwlaszcza czlowiek, posiadaja szeregiem kompensatorow mechanizmow, ktore pomagaja adaptowac sie do zewnetrznego srodowiska. Jednak dla tego sa potrzebne pewne umowy:
—wrodzona pelnowartosciowosc tych mechanizmow, doskonalosc ich regulacji;
—byle adaptacja byla pelnowartosciowa, trzeba;
—niezbyt intensywne zewnetrzne zachowania;
—nieobecnosc gwaltownej dzialania, poniewaz dla adaptacji jest potrzebny czas.
Wywod
Zmiana wspolzaleznosci miedzy wewnetrznymi i zewnetrznymi «czujnikami czasu» jest powaznym obciazeniem na adaptacyjne mechanizmy, i organizm z tym obciazeniem leszczu sprawia sie, jesli wszystkie zewnetrzne czujniki dzialaja w potrzebnym rezimie przebudowy. Na stworzenie rezimow, ze ida do przekroju jak z zewnetrznymi, tak i z wewnetrznymi czujnikami czasu, organizm reaguje negatywnie. Przy czym duza role gra motywacja w wypadkach bardzo waznej i odpowiedzialnej pracy: w ruszonym rezimie to przesuwanie przenosi sie w wiele razy lepiej, anizeli jesli praca jest jednostajna albo czlowiek jest nie zajety celowa dzialalnoscia.
