Матывацыя хворага
Слова лекара дзейнічае як сродак матэрыяльнае. "Слова для чалавека - такі жа рэальны раздражняльнік, як і ўсё астатнія, і таму можа выклікаць усе тыя рэакцыі арганізма, як і на любы рэальны раздражняльнік" (І.П. Паўлаў). Слова лечыць і тым эфектыўней, чым значней асоба лекара. Бярнард Шоў казаў, што "ёсць 50 спосабаў сказаць слова "так" і 50 спосабаў - слова "не*. Аднак варта памятаць і аб тым, што "слова раніць хутчэй, чым лечыць" (Гётэ). Парушэнні прынцыпу індывідуальнага падыходу да хворых (інвалідам) без уліку іх псіхалагічнага партрэта, асабліва неосторож-нос слова, тон і таму падобнае, могуць быць крыніцай так званых ятрогенных захворванняў, т.е. захворванняў "народжаных лекарам". Словы могуць вырабіць траўму чалавеку і выклікаць хваробу, і словы могуць вылечыць які захварэў. Гэтая думка асабліва добра выказаная ў чэхаўскім аповядзе "Воўк".
Панаев у сваіх літаратурных успамінах прыводзіць наступны гістарычны выпадак. Вядомы лекар Спаскі вяртаўся ад які памірае Пушкіна. Хворы, да якога ён затым прыехаў, быў у вельмі цяжкім стане. Ён спытаў лекара: "Скажыце мне, ці ёсць якая-небудзь надзея, доктар? Ці магу я акрыяць?" "Ніякі", - адказаў Спаскі. - "Ды што жа такое!" - "Усё паміраюць, бацечка. Вось і Пушкін памірае. Чуеце? Пушкін! Так ужо нам з вамі можна паміраць". Хворы са стогнам апусціў галаву на падушку і сканаў амаль у адну гадзіну з Пушкіным.
Іншы прыклад. "Z ідзе да доктара, - апісвае Чэхаў злучай, узяты з медыцынскай практыкі, - той выслухоўвае, знаходзіць загану сэрца. Z рэзка змяняе выяву жыцця, кажа толькі аб хваробе, увесь горад ведае, што ў яго лупцовак сэрца... ён не ажэніцца, адмаўляецца ад аматарскіх спектакляў, не п'е, ходзіць ціха, ледзь дыхаючы. Праз адзінаццаць гадоў едзе ў Маскву, адпраўляецца да прафесара. Гэты знаходзіць цалкам здаровае сэрца. Z рады, але вярнуцца да нармалёвага жыцця ўжо не можа, бо класціся з курамі і ціха хадзіць ён абвык, і не казаць аб хваробе яму ўжо сумна.
